Strona główna Troszkę historii To i owo o Łemkach Przewodnik Szlaki turystyczne Gdzie i jak wędrować Gitarą i piórem


Geografia Trochę geografii


* Położenie i Geologia
* Klimat
* Fauna i Flora
* Parki i rezerwaty

Położenie i Geologia

Beskid Niski obejmuje obszar górski ciągnący się od doliny rzeki Kamienicy (prawobrzeżny dopływ Dunajca) na zachodzie po doliny Osławicy i Osławy na wschodzie. Południową granicę Beskidu tworzy główny wododział Karpat, wzdłuż którego przebiega granica państwowa z Słowacją. W grzbiecie Karpat krańce Beskidu Niskiego wyznaczają Przełęcz Tylicka (683mn.p.m.) na zach. i Przełęcz Łupkowska (640 m n.p.m.) na wsch.
lackowa.jpg (23671 bytes)
Lackowa w jesiennych barwach.
Beskid Niski należy do Beskidów Zachodnich i stanowi najniższy łańcuch górski naszych Karpat. Zasadniczą cechą głównego grzbietu Beskidu Niskiego jest wyraźne obniżenie się średniej wysokości. Nic wiec dziwnego, że ta część Beskidów nosi nazwę Beskidu Niskiego. Jedynie niektóre grzbiety i szczyty są bardziej ostre i strome. Wysokości wzniesień są bardzo zróżnicowane i wynoszą w granicach 600-900 m n.p.m. Wyjątek stanowi tu tylko grupa Lackowej przekraczająca w kilku punktach 900 m. Najwyższym szczytem Beskidu Niskiego jest Lackowa - 997 m.n.p.m. W obrębie Beskidu Niskiego wyróżnia się: Góry Grybowskie, Góry Hańczowskie, Pasmo Magurskie, Góry Dukielskie oraz Pasmo Bukowicy.
Pogórze - w tym regionie występuje: Pogórze Ciężkowickie położone między dolinami Białej i Wisłoki, Pogórze Strzyżowskie między Wisłoką a Wisłokiem oraz Pogórze Dynowskie . Krajobraz tego regionu tworzą grupy i pasma wzgórz o wysokości 300-600 m n.p.m. poprzedzielane licznymi dolinami rzek i potoków. Pomiędzy Pogórzem a Beskidami zalega szerokie obniżenie Dołów Jasielsko-Sanockich (zwane popularnie Podkarpaciem), które tworzą zapadliska kilku kotlin. Pogórze i Beskid Niski należą do typu gór fałdowych systemu alpejskiego. Powstały w trzeciorzędzie. Zbudowane są ze skał osadowych (fliszu karpackiego), w których występują naprzemianlegle warstwy łupków i piaskowców. W XIX wieku w Beskidzie Niskim eksploatowano ropę naftową, o czym świadczą położone między Iwoniczem a Rymanowem szyby wiertnicze. Interesującym bogactwem są wody mineralne zwłaszcza szczawy wodorowowęglanowo-chlorkowo-sodowe w Cigielce i Wysowej. W Iwoniczu-Zdrój eksploatowane są szczawy bromowo-jodowe i solanki jodowo-bromkowe. Rymanów-Zdrój słynie ze szczaw chlorkowo-jodowych, a Wapienne z wód siarczkowych. W Tyliczu występują szczawy żelaziste magnezowe.

Klimat

Klimat Beskidu Niskiego nosi cechy chyarakterystyczne dla klimatów górskich. Pokrywa śnieżna zalega tu przez 120-150 dni. Niektóre przełęcze głównego grzbietu Karpat stanowią dogodne drogi migracji dla mas powietrza - wilgotnych z Nizin Polskich i suchych z Wielkiej Niziny Węgierskiej. Silne i porywiste wiatry noszą nazwę wiatrów dukielskich lub rymanowskich. Specyficzne cechy zaciszy śródgórskich nosi klimat okolic Iwonicza-Zdroju i Rymanowa-Zdroju. Gromadzi się tam ciepłe powietrze nawiewane z Nizin Węgierskich,a otaczające lasy nawilżają powietrze i łagodzą temperaturę.

Fauna i Flora

Tereny Pogórza i Beskidu Niskiego mają bogatą szatę roślinną. Szata roślinna w górach zmienia się wraz ze wzrostem wysokości, układając się w tzw. piętra. W całym Beskidzie Niskim, ze względu na mała wysokość gór są tylko dwa piętra: do wysokości ok. 530 metrów - piętro pogórza, powyżej piętro regla dolnego. W górach lasy zajmują blisko 70% powierzchni. W wielu miejscach spotyka się tu wiekowe, niemal pierwotne knieje. Dominują buczyny i mieszane lasy bukowo - jodłowe. W lasach tych jest bardzo bogate runo leśne, którego szczyt rozwoju przypada na wiosnę. Rośliny kwiatowe zakwitają masowo tworząc różnokolorowe łany.
Salamandra Plamista
Salamandra plamista na spacerze po deszczu w okolicach Zdyni
Pierwsze pojawiają się przebiśniegi, po nich cebulka dwulistna, żywiec gruczołowaty, czosnek niedźwiedzi i zawilce, a na końcu miesięcznica trwała. Zakwity kończą się kiedy drzewa pokryją się całkowicie liśćmi i zacienią dno lasu. Z innych drzew spotyka się modrzewie, a w miejscach podmokłych lasy jesionowo - olszowe. Świerki rosną w małych ilościach tylko w miejscach, gdzie zostały sztucznie wprowadzone. Odróżnia to Beskid Niski od Beskidów Zachodnich. Świat zwierząt jest równie bogaty. Stale obecne są niedzwiedzie, wilki, rysie i być może zbiki. Są też mniejsze drapieżniki jak kuny, lisy, jenoty, wydry. Spotyka się około 140 gatunków ptaków. W lasach gnieżdżą się między innymi wielkie rzadkości: orzeł przedni, orlik krzykliwy, puchacz, puszczyk uralski, bocian czarny. Typowymi gatunkami górskimi są żyjący nad strumieniami pluszcz i pliszka górska. Beskid Niski jest miejscem licznego występowania coraz rzadszej w Polsce żmiji zygzakowatej, gniewosza plamistego, kumaka górskiego i kilku gatunków traszek.

Parki i rezerwaty

MAGURSKI PARK NARODOWY - znajduje się w centralnej części Beskidu Niskiego. Obejmuje grzbiet Magury Wątkowskiej i część głównego łańcuch Karpat, ciągnącego się wzdłuż granicy ze Słowacją. Park ma 199,6 km kwadratowych powierzchni. Park Narodowy rozpoczął działalność w 1995 roku. Ponad 90% powierzchni Parku zajmują lasy. W większości zachowały naturalny puszczański charakter. Drzewostany ponad stuletnie stanowią ponad 30% lasu. Dominującymi gatunkami są buk i jodła. Lasy parku stanowią jedną z największych ostoi grubej zwierzyny oraz ptaków, gadów i ptaków w Beskidzie Niskim. Liczbę chronionych gatunków szacuje sie na około 200. Park jest Bardzo bogatym terenem źródliskowym.

JAŚLISKI PARK KRAJOBRAZOWY -znajduje się w południowo-wschodniej części Beskidu Niskiego, wzdłuż granicy ze Słowacia.Park powstał w 1992 roku. Ma blisko 210m powierzchni. W Jaślińskim Parku Krajobrazowym najlepiej widać, że Beskid Niski leży na pograniczu krain przyrodniczo-geograficznych Beskidów Zachodnich i Wschodnich. Mieszają się tu wpływy obu krain,co znajduje odzwierciedlenie w roślinności. Spotyka się gatunki typowe dla większości naszych Beskidów,jak goryczki, tojady, szałwie, dziewięciły. Tutejszą roślinność określa się jako zubożałą florę górską,co łatwo wytłumaczyć: góry są niskie i trudno o gatunki wysokogórskie. Można spotkać kilka ciepłolubnych gatunków z południa,jak róża francuska, kocimięta naga,cebulica dwulistnaczy czy kłokoczka południowa. Osobliwościa Parku są unikatowe w Karpatach zbiorowiska jaworzyny górskiej, lasu, w którym dominują jawory i wiazy, a w rumie obficie występuje bardzo rzadka paproć-języcznik zwyczajny.

W Beskidzie Niskim jest kilkanaście rezerwatów przyrody. Rezerwat "Źródliska Jasiołki" jest największym rezerwatem w polskich Karpatach. Ma około 1585 ha. Został założony w 1994 roku. Posiada liczne starodrzewia i zespoły łąkowo pastwiskowe. W pobliżu Tylawy znajduje się drugi co do wielkości rezerwat w Beskidzie Niskim-"Przełom Jasiołki", o charakterze krajobrazowym, utworzony w 1976 roku.W miejscu tym Jasiołka wydrążyła wąwóz, przeciskając się między zboczami Piotrusia i Ostrej. "Rezerwat Tysiąclecia" na Górze Cergowej jest rezerwatem krajobrazowym, chroniącym wielogatunkowy las na stromych zboczach góry Cergowej oraz naturalne stanowiska cisa. Zostal utworzony w 1963 roku.Duże stromizny spowodowały powstanie wielu osuwisk i obrywów skalnych. Są tu też jaskinie pochodzenia tektonicznego,największe na terenie całego Beskidu Niskiego. Niewielki rezerwat "Cisy w Nowej Wsi",położony na południowo-zachodnich stokach Cergowej, powstał w 1957 roku. Ma on charakter leśny, chroni naturalne stanowisko cisa krzewiastego. Ciekawostką jest, że obszar rezerwatu znajduje się na terenie prywatnym. W pobliżu okolicy Mszania znajduje się rezerwat "Igiełki", założony w 1989 roku dla zachowania naturalnego stanowiska cisa pospolitego. Dzisiejszy rezerwat "Modrzyna" to tylko liche pozostałości dawnego lasu, jedynego w okolicach Przełęczy Dukielskiej naturalnego stanowiska modrzewia polskiego. Historia "Modrzyny" sięga 1933 roku, kiedy to teren ten uznano za las ochronny. Najstarsze okazy modrzewia mają około 200 lat. Z pośród pozostałych można wymienić rezerwat "Okopy Konfederackie" utworzony w 1963 w celu zachowania okopów wniesionych przez Konfederatów Bardzkich w 2 połowie XVIII wieku.



Strona główna Troszkę historii To i owo o Łemkach Przewodnik Szlaki turystyczne Gdzie i jak wędrować Gitarą i piórem